Jak przebiega wizja lokalna w ramach audytu?

Wizja lokalna to zaplanowana wizyta zespołu inżynierskiego lub audytorskiego w zakładzie przemysłowym. Jej celem jest bezpośrednie zapoznanie się z funkcjonowaniem obiektu - przebiegiem procesów technologicznych, układem instalacji energetycznych oraz charakterystyką zużycia mediów. To etap, który pozwala przejść od analizy dokumentacji do rzeczywistego zrozumienia, jak działa analizowany zakład – a tym samym poprzez analizę i zrozumienie funkcjonowania gospodarki energetycznej przedsiębiorstwa, umożliwia identyfikację obszarów o największym potencjale oszczędności.

W przypadku audytów energetycznych przedsiębiorstw (obowiązkowych dla dużych firm zgodnie z ustawą o efektywności energetycznej) oraz audytów Walk Through (szybkich przeglądów energetycznych), wizja lokalna stanowi fundament dla dalszych analiz. Pozwala też określić zakres koniecznych pomiarów, zebrać dane wejściowe do modeli energetycznych poprawy efektywności energetycznej, sprawdzić możliwości w zakresie potencjalnych możliwości modernizacji oraz zaplanować dalsze działania audytowe, koncepcyjne lub inwestycyjne.

Wizja lokalna zwykle składa się z dwóch lub trzech etapów. Choć każdy zakład może wymagać indywidualnego podejścia, pewne elementy są stałe niezależnie od branży czy skali zakładu. Zaraz po otrzymaniu zlecenia wykonania prac, do firmy przesyłana jest lista podstawowych danych, które niezbędne są do poznania struktury energetycznej przedsiębiorstwa i przygotowania spotkania otwierającego.

Spotkanie otwierające

Krokiem rozpoczynającym współpracę jest zazwyczaj spotkanie zespołu audytorskiego z przedstawicielami zakładu – najczęściej z osobami odpowiedzialnymi za część biznesową, strategię środowiskową, za utrzymanie ruchu, zużycie energii, automatykę czy infrastrukturę techniczną. Spotkanie ma na celu wzajemne zapoznanie się i omówienie:

• strategii firmy i celów audytu,
• charakterystyki zakładu i jego procesów technologicznych,
• głównych odbiorników energii,
• wykorzystywanych mediów (energia elektryczna, gaz, para, sprężone powietrze itd.),
• istniejących systemów monitoringu zużycia energii,
• planów rozwoju zakładu (np. modernizacje, rozbudowa, nowe linie technologiczne).

Dzięki tej rozmowie możliwe jest zbudowanie podstawowego schematu rozpływu energii, poznanie sposobu wykorzystania energii w podstawowych procesach technologicznych i ustalenie zakresu dalszych działań, zaplanowanie przejścia przez zakład oraz doprecyzowanie miejsc, które warto objąć szczególną uwagą.

Przejście przez zakład

Druga część wizji lokalnej to obchód po obiekcie – często rozpoczynamy od źródeł energii/dostawy surowców, przez sieci dystrybucyjne mediów, po etap produkcji, pakowania, magazynowania i dystrybucji. Zespół inżynierski przechodzi przez kotłownie, sprężarkownie, główne stacje transformatorowe, maszynownię chłodu, gazów technicznych, sieci i kolektory, po procesy produkcyjne, główne punkty rozbioru ciepła i chłodu, instalacje odzysku energii, systemy wentylacyjne i oświetlenie. Analizowane są między innymi:

• główne i pomocnicze procesy technologiczne pod kątem energochłonności,
• źródła i punkty strat energii,
• sposób działania i stan techniczny urządzeń energetycznych,
• logika sterowania i możliwości optymalizacji pracy instalacji,
• wykorzystanie energii odpadowej (jeśli występuje),
• dostępność danych pomiarowych i monitoring zużycia.

Tego typu obchód pozwala zweryfikować założenia teoretyczne i dopasować analizę do rzeczywistych warunków pracy zakładu.

Spotkanie zamykające

Opcjonalnym, ale bardzo pomocnym elementem wizji lokalnej, jest krótkie spotkanie podsumowujące. Odbywa się ono po zakończeniu obchodu po zakładzie i pozwala na omówienie wstępnych obserwacji, wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości oraz ustalenie kolejnych kroków – np. zakresu potrzebnych pomiarów, dalszych dokumentów niezbędnych do dostarczenia celem weryfikacji poczynionych obserwacji czy planu dalszego kontaktu.

Skuteczna wizja lokalna wymaga obecności osób, które dobrze znają obiekt i jego funkcjonowanie. Po stronie zakładu w spotkaniach i obchodzie najczęściej uczestniczą:

• przedstawiciele działu utrzymania ruchu,
• osoby odpowiedzialne za zużycie mediów energetycznych,
• inżynierowie procesu,
• specjaliści ds. efektywności energetycznej (jeśli są obecni w strukturze firmy),
• kierownicy działów technicznych.

Dzięki temu zespół audytorski ma dostęp do wiedzy praktycznej, może szybko wyjaśnić ewentualne niejasności i uzyskać informacje techniczne niezbędne do dalszych analiz.

Wizja lokalna umożliwia identyfikację strat energetycznych – zarówno tych wynikających z nieszczelności, braku izolacji, jak i strat technologicznych pojawiających się w procesie. Audytorzy przyglądają się również potencjalnym źródłom energii odpadowej oraz sposobom ich ewentualnego zagospodarowania. Duże znaczenie ma stan techniczny i sposób eksploatacji urządzeń – nie tylko głównych, ale także pomocniczych, takich jak pompy, wentylatory, sprężarki, kotły, chillery, agregaty czy stacje transformatorowe.

Inżynierowie analizują także sposób zarządzania mediami – czyli to, jak są one dystrybuowane w obrębie zakładu, jak wygląda kontrola ich zużycia oraz czy dostępne są dane pomiarowe umożliwiające weryfikację energochłonności poszczególnych linii technologicznych. Zespół audytorski ocenia, czy systemy monitorowania energii działają w sposób umożliwiający identyfikację anomalii i optymalizację zużycia, czy raczej opierają się jedynie na ogólnych wskazaniach liczników zbiorczych. Równie ważne są uwarunkowania eksploatacyjne – czyli sposób organizacji pracy instalacji w różnych trybach (pełne obciążenie, praca nocna, weekendowa, postoje), rotacje urządzeń, a także praktyki stosowane przez personel techniczny w codziennym zarządzaniu energią.

W przypadku audytu Walk Through, wizja lokalna ma bardziej ogólny charakter – jej celem jest identyfikacja długiej listy potencjalnych zadań, od tych niskonakładowych usprawnień, które można nazwać quick wins, po rozwiązania inwestycyjne większej skali. Na podstawie tej listy wybierany jest najbardziej interesujący kierunek pasujący do strategii i potrzeb zakładu. Często wybór działań podyktowany jest też możliwościami finansowymi lub możliwościami w zakresie realizacji, np. z uwagi na dostępne przerwy technologiczny czy też terminy dostaw. Taka weryfikacja z celami przedsiębiorstwa często stawia w zupełnie nowym świetle wiele inwestycji, które można sprawnie wdrożyć, a nie są oczywiste.

Wizja lokalna to ważny element audytu energetycznego. To dzięki niej audytorzy mogą zapoznać się z tym, jak energia jest faktycznie wykorzystywana w zakładzie i gdzie powstają największe straty. To także moment, w którym tworzy się fundament do dalszej współpracy – oparty na wiedzy technicznej i bezpośrednim kontakcie z zespołem zakładu. Dzięki rozmowie podczas wizji lokalnej, obie strony mogą doprecyzować oczekiwania i wyjaśnić ewentualne i wątpliwości. To także świetny moment na to, żeby zapoznać się z oczekiwaniami zespołu obsługującego na co dzień cały proces – to właśnie te osoby najczęściej widzą pierwszy potencjał poprawy efektywności energetycznej. Rolą audytora jest analiza tego potencjału i opis działań nie tylko w formie obliczeń i wykresów, ale również wskazanie czy taki projekt opłaci się firmie.