Za jakie działania otrzymasz białe certyfikaty?
Białe certyfikaty to świadectwa efektywności energetycznej przyznawane za zrealizowane działania prowadzące do trwałego zmniejszenia zużycia energii finalnej. Stanowią one instrument wsparcia systemowego dla przedsięwzięć zwiększających efektywność energetyczną i funkcjonują w ramach systemu świadectw efektywności energetycznej. Certyfikaty te mają postać papierów wartościowych i mogą być sprzedawane na Towarowej Giełdzie Energii (TGE), co przekłada się na realną korzyść finansową dla przedsiębiorstwa. Białe certyfikaty można otrzymać za różnorodne działania z zakresu efektywności energetycznej, jednak nie za wszystkie i nie w każdym przypadku.
Kto może uzyskać białe certyfikaty?
Wniosek o białe certyfikaty może złożyć każdy podmiot planujący realizację przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej. W przypadku zakładów przemysłowych, wnioskodawcą zazwyczaj jest właściciel infrastruktury lub operator odpowiedzialny za modernizację. Kluczowym warunkiem jest to, że działania objęte wnioskiem nie mogą być rozpoczęte przed złożeniem wniosku o wydanie białych certyfikatów.
Wyjątkiem od tej reguły są przedsiębiorstwa energochłonne, zużywające co najmniej 100 GWh energii elektrycznej rocznie – mogą one wnioskować o wsparcie finansowe również dla zrealizowanych przedsięwzięć na podstawie art. 15 ustawy o efektywności energetycznej. Jest to mechanizm zastępczy dla białych certyfikatów i można z niego skorzystać po zakończeniu realizacji przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej, w przeciwieństwie do białych certyfikatów, o które należy wnioskować przed rozpoczęciem inwestycji.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać białe certyfikaty?
Aby otrzymać białe certyfikaty, inwestycja musi:
- prowadzić do wymiernej oszczędności energii końcowej, potwierdzonej audytem efektywności energetycznej,
- być zgłoszona do Prezesa URE (Urzędu Regulacji Energetyki) przed jej rozpoczęciem,
- zostać zrealizowana,
- po jej zakończeniu zostać zgłoszone do PURE, a w przypadku oszczędności powyżej 100 toe, konieczne jest przeprowadzenie powykonawczego audytu efektywności energetycznej.
Minimalny próg oszczędności upoważniający do starania się o wydanie świadectwa efektywności energetycznej wynosi obecnie 10 toe (ton oleju ekwiwalentnego), co odpowiada około 116 MWh energii finalnej.
Proces administracyjny od złożenia wniosku do otrzymania białych certyfikatów trwa zazwyczaj od kilku miesięcy do około półtora roku, w zależności od stopnia skomplikowania projektu. Istotne jest staranne przygotowanie dokumentacji, w tym audytu efektywności energetycznej, który stanowi podstawę do oceny potencjalnych oszczędności.
Jak uzyskać biały certyfikat krok po kroku?
Sprawdź artykułJakie działania kwalifikują się do białych certyfikatów?
Białe certyfikaty można otrzymać za szeroką gamę działań modernizacyjnych i optymalizacyjnych i najczęściej spotykane są:
Modernizacja systemów napędowych i silników
- wymiana starych silników elektrycznych na silniki o wyższej klasie sprawności (IE3, IE4),
- zastosowanie przemienników częstotliwości (falowników) w układach napędowych.
Optymalizacja systemów sprężonego powietrza
- modernizacja nieszczelnych przewodów i armatury,
- zastosowanie sprężarek o zmiennej wydajności,
- odzysk ciepła ze sprężarek.
Termomodernizacja budynków
- ocieplenie przegród budowlanych (ściany, dachy, stropy),
- wymiana okien i drzwi na energooszczędne,
- zastosowanie kurtyn powietrznych, izolacji bram wjazdowych.
Modernizacja systemów oświetleniowych
- wymiana oświetlenia na technologię LED z czujnikami ruchu i natężenia światła,
- optymalizacja rozmieszczenia opraw.
Modernizacja systemów technologicznych
- zmiana procesów technologicznych na mniej energochłonne,
- odzysk energii z procesów przemysłowych,
- zmiana sposobu wytwarzania energii na technologie o wyższej sprawności.
Optymalizacja systemów HVAC i chłodniczych
- wymiana agregatów chłodniczych na urządzenia o wyższej klasie energetycznej,
- zastosowanie free-coolingu, odzysku ciepła odpadowego,
- modernizacja systemów wentylacji z odzyskiem ciepła.
Systemy zarządzania energią
- wdrożenie systemów klasy BMS lub EMS monitorujących i optymalizujących zużycie energii,
- automatyzacja procesów energetycznych z integracją danych z liczników i czujników.
Pełen katalog kwalifikowanych działań można znaleźć w Obwieszczeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 30 listopada 2021 r. w sprawie szczegółowego wykazu przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej.
Jakie działania nie kwalifikują się do uzyskania białych certyfikatów?
Pomimo szerokiego katalogu kwalifikowalnych działań, nie każde przedsięwzięcie może zostać objęte systemem białych certyfikatów. Wykluczone są m.in.:
- inwestycje już rozpoczęte przed złożeniem wniosku do URE,
- inwestycje mające charakter konserwacyjny lub remontowy,
- inwestycje na instalacjach objętych systemem ETS, chyba, że dotyczą instalacji potrzeb własnych,
- wymiana urządzeń na nowsze, jeśli nie prowadzi do mierzalnej oszczędności energii,
- zakup energii ze źródeł odnawialnych,
- działania planowane, ale niepoparte audytem efektywności energetycznej.
Audyt efektywności energetycznej i audyt powykonawczy
Kluczowym elementem w procesie ubiegania się o białe certyfikaty jest audyt efektywności energetycznej. Musi on zawierać opis stanu istniejącego i planowanych zmian, szacowaną wielkość oszczędności energii, metodologię obliczeń, analizę kosztów i opłacalności.
Na podstawie audytu Prezes URE wydaje decyzję o przyznaniu białych certyfikatów w formie odpowiedniej liczby toe. Po zakończeniu realizacji inwestycji, w niektórych przypadkach należy ponownie wykonać audyt efektywności energetycznej w celu weryfikacji, czy zakładane we wniosku oszczędności energii rzeczywiście zostały osiągnięte.
Obowiązek przeprowadzenia takiego audytu dotyczy projektów, dla których przewidziane oszczędności przekraczają 100 toe (ton oleju ekwiwalentnego). W praktyce jednak Urząd Regulacji Energetyki może zażądać audytu powykonawczego również w przypadku przedsięwzięć z niższą prognozowaną oszczędnością – na przykład gdy wartości uległy zmianie w trakcie realizacji lub gdy pojawią się wątpliwości co do przedstawionych danych.
Głównym celem audytu powykonawczego, czyli tak zwanego audytu ex-post, jest potwierdzenie, że rzeczywiste oszczędności energii po zakończeniu inwestycji odpowiadają tym, które zadeklarowano we wniosku o białe certyfikaty. W praktyce to właśnie na podstawie tego audytu URE weryfikuje, czy przedsięwzięcie przyniosło deklarowany efekt energetyczny. Dzięki temu system pozostaje wiarygodny i odporny na nadużycia. Dla nas, jako firmy rekomendującej wdrożenie działania objętego systemem białych certyfikatów, to także moment oceny, czy proponowane rozwiązania działają zgodnie z założeniami projektowymi i czy klient faktycznie uzyskuje planowane korzyści energetyczne i finansowe.
Z doświadczenia wiemy, że czasem URE zleca wykonanie audytu powykonawczego również dla inwestycji poniżej 100 toe oszczędności. W DB Energy, gdy wnioskujemy o białe certyfikaty dla naszych Klientów, w cenie jest również audyt ex-post. Warto szukać podobnej usługi, aby uniknąć zaskoczenia po wykonaniu inwestycji.
Jeśli po zakończeniu inwestycji okaże się, że rzeczywiste oszczędności są wyższe od zakładanych, możliwe jest złożenie korekty wniosku wraz z nowym audytem efektywności energetycznej.
Jakie są korzyści z pozyskania białych certyfikatów?
- zwrot części lub całości kosztów inwestycji – certyfikaty można sprzedać na TGE, co generuje realny przychód,
- zachęta do inwestycji efektywnościowych, nawet w sytuacji braku środków z dotacji,
- lepsza kontrola nad realnym efektem inwestycji, dzięki wymogom audytowym i monitoringowi,
- poprawa wskaźników ESG – działania zwiększające efektywność są korzystne z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju,
- możliwość łączenia z innymi mechanizmami wsparcia (np. ulga termomodernizacyjna – przy zachowaniu zasad rozdzielenia efektów).
Podsumowanie
Białe certyfikaty to skuteczne narzędzie wspierające poprawę efektywności energetycznej w zakładach przemysłowych. Aby z nich skorzystać, konieczne jest odpowiednie zaplanowanie inwestycji, przeprowadzenie audytu i złożenie wniosku do URE przed rozpoczęciem realizacji. Jednocześnie warto pamiętać o wyłączeniach, które eliminują niektóre inwestycje z możliwości uzyskania certyfikatów.
